TRIỀU TIÊN LIỆT TRUYỆN
Sử ký – quyển
115
Triều Tiên
vương Mãn vốn là người Yên. Từ lúc nước Yên còn, đã đánh lấy Chân Phiên (真番), Triều Tiên (朝鮮),
đặt lại viên, xây quan ải. Khi Tần diệt Yên, [Triều Tiên] thuộc miền ngoài của
Liêu Đông. Nhà Hán hưng, vì xứ ấy xa xôi khó giữ nên sửa lại cửa ải cũ ở Liêu
Đông, lấy sông Phối (浿)
làm ranh giới, thuộc đất Yên. Khi Yên vương Lư Oản
làm phản chạy sang Hung Nô, Mãn chống mệnh, họp đảng hơn nghìn người, lôi kéo
Man Di quy phục rồi chạy khỏi cửa ải về đông, vượt sông Phối, sống ở vùng đất
trống nằm giữa các cửa ải cũ thời Tần, dịch thuộc người Man Di ở Chân Phiên,
Triều Tiên và đất Yên cũ, cùng bọn vong mệnh làm vương, đóng đô ở Vương Hiểm (王險).
Đến thời Hiếu Huệ đế và Cao hậu, thiên
hạ mới định, Liêu Đông Thái thú liền giao ước cho Mãn làm ngoại thần, cầm nắm
Man Di bên ngoài, không để chúng cướp bóc biên giới; các quân trưởng Man Di muốn
vào chầu Thiên tử thì chớ được ngăn cấm. Khi báo lên, Hoàng thượng đồng ý. Vì
thế Mãn dùng binh uy, của cải xâm lấn và thu hàng các ấp nhỏ bên cạnh. Chân
Phiên, Lâm Đồn (臨屯) đều đến quy phục, rộng mấy nghìn lí.
[Mãn] truyền ngôi con rồi đến cháu là
Hữu Cừ (右渠), dụ được thêm nhiều người Hán bỏ trốn, lại
chưa từng vào chầu; các nước bên cạnh như Chân Phiên muốn dâng thư chầu Thiên tử
thì giấu đi không đưa cho [Hán]. Năm Nguyên Phong thứ 2 (102 TCN), Hán sai Thiệp
Hà trách dụ Hữu Cừ, nhưng rốt cuộc vẫn không chịu phụng chiếu. Hà về đến biên
giới, khi tới bờ sông Phối thì sai giết hết những tỳ vương trưởng của Triều
Tiên đi tiễn mình rồi qua sông, phi ngựa vào cửa ải, về báo Thiên tử rằng: “Giết được tướng Triều Tiên.” Hoàng thượng
thấy Hà có tiếng tăm tốt đẹp nên không tra hỏi, bái Hà làm Liêu Đông Đông bộ Đô
úy. Triều Tiên oán Hà, phát binh đánh úp giết Hà.
Thiên tử mộ tội nhân đánh Triều Tiên.
Mùa thu ấy, khiển Lâu Thuyền tướng quân Dương Bộc từ đất Tề vượt Bột Hải, binh
50.000 người; Tả tướng quân Tuân Trệ xuất phát từ Liêu Đông, đánh dẹp Hữu Cừ. Hữu
Cừ phát binh giữ nơi hiểm trở. Lính của Tả tướng quân là Chính Đa đem binh Liêu
Đông xông lên trước nhưng thua trận. Khi Đa chạy về, bị xử chém theo quân pháp.
Lâu Thuyền tướng quân cầm binh Tề 7.000 người đi trước đến Vương Hiểm. Hữu Cừ đóng
giữ thành, dò la thấy quân của Lâu Thuyền ít nên liền rời thành đánh Lâu Thuyền.
Quân của Lâu Thuyền thua chạy. Tướng quân Dương Bộc mất hết quân, trốn vào
trong núi hơn 10 ngày, tìm kiếm được một số lính tản mác nên lại tụ họp. Tả tướng
quân đánh quân phía tây của Triều Tiên ở sông Phối, chưa phá được đã tự bỏ về
trước.
Thiên tử thấy hai tướng đánh bất lợi,
bèn sai Vệ Sơn nhân binh uy sang dụ Hữu Cừ. Hữu Cừ thấy sứ giả thì dập đầu tạ tội:
“Nguyện hàng, nhưng sợ hai tướng lừa giết
thần. Nay thấy cờ tiết đáng tin, xin hàng phục.” Khiển thái tử vào tạ tội,
hiến 5.000 con ngựa và dâng quân lương. [Thái tử] cầm theo binh đông hơn vạn
người. Khi vượt sông Phối, sứ giả và Tả tướng quân nghi là có biến, nói với
thái tử rằng nếu đã hàng phục thì nên mệnh người đi thay, chớ cầm binh. Thái tử
cũng nghi sứ giả và Tả tướng quân lừa giết mình, bèn không qua sông Phối, dẫn
người về. Sơn về báo Thiên tử, nên Thiên tử xử tử Sơn.
Tả tướng quân phá quân địch trên sông
Phối, bèn tiến đến chân thành, vây góc tây bắc. Lâu Thuyền cũng đến hội, đóng ở
phía đông nam. Hữu Cừu bèn thủ thành chặt, mấy tháng chưa hạ được.
Tả tướng quân vốn làm chức Thị trung,
may được cầm lính Yên, Đại hung hãn, nay thừa thắng nên quân rất kiêu ngạo. Lâu
Thuyền cầm lính Tề vượt biển, vốn đã mất mát nhiều; trước kia đánh với Hữu Cừ lại
để mất lính nên lính đều sợ. [Lâu Thuyền] trong lòng tủi thẹn, nên khi vây Hữu
Cừ thường chủ hòa. Tả tướng quân đánh gấp, đại thần Triều Tiên bèn ngầm sai người
hẹn riêng với Lâu Thuyền để đầu hàng, qua lại trao đổi vẫn chưa dám quyết. Tả
tướng quân nhiều lần hẹn cùng Lâu Thuyền đánh, nhưng Lâu Thuyền muốn làm trọn
giao ước nên không hội quân. Tả tướng quân cũng sai người khước từ lời xin hàng
của Triều Tiên. Triều Tiên không chịu, lòng theo về Lâu Thuyền. Vì thế hai tướng
xích mích nhau. Tả tướng quân trong lòng trách Lâu Thuyền trước kia có tội làm
mất quân, nay qua lại riêng với Triều Tiên mà chúng lại không hàng, nên nghi là
có kế làm phản, nhưng chưa dám ra tay.
Thiên tử nói: “Tướng soái không có
năng lực”, bèn sai Vệ Sơn dụ hàng Hữu Cừ. Hữu Cừ khiển thái tử đến, nhưng Sơn
không tự ý quyết được, so với kế của Tả tướng quân đều có sai sót, nên rốt cuộc
phá hỏng giao ước. Nay hai tướng vây thành mà lại trái ý nhau, vì thế lâu ngày
chưa quyết. Sai Tề Nam Thái thú Công Tôn Toại sang chỉnh đốn, tùy tiện nghi để
làm việc. Khi Toại đến, Tả tướng quân nói: “Triều
Tiên đáng lẽ bị hạ từ lâu, không bị hạ là có vấn đề.” [Tả tướng quân] nói
Lâu Thuyền nhiều lần hẹn mà không đến, đem hết những ý của mình nói cho Toại, bảo
rằng: “Nay [Lâu Thuyền] không dám như vậy,
e sẽ thành mối hại lớn. Không những chỉ Lâu Thuyền, mà còn cùng Triều Tiên diệt
quân ta.” Toại cũng cho là đúng, lấy cờ tiết gọi Lâu Thuyền tướng quân vào
doanh trại của Tả tướng quân bàn việc, rồi mệnh thuộc hạ của Tả tướng quân bắt
giữ Lâu Thuyền tướng quân, thu quân của Lâu Thuyền, báo lại cho Thiên tử. Thiên
tử xử tử Toại.
Tả tướng quân đã hợp nhất hai quân, liền
đánh gấp Triều Tiên. Tể tướng Triều Tiên là Lộ Nhân (路人),
Hàn Âm (韓陰),
tể tướng Ni Khê (尼谿) là Tham (參), tướng quân là
Vương Giáp (王唊) cùng nhau mưu rằng: “Ban đầu muốn hàng Lâu Thuyền, Lâu Thuyền nay đã bị bắt, chỉ còn Tả tướng
quân cầm binh, đánh thêm gấp, e không thể đánh lại, vương lại không chịu hàng.”
Âm, Giáp, Lộ Nhân đều bỏ sang hàng Hán, Lộ Nhân chết dọc đường.
Mùa hè năm Nguyên Phong thứ 3 (101 TCN), tướng Ni Khê là Tham bèn sai người giết Triều Tiên vương Hữu Cừ, đến hàng. Thành Vương Hiểm chưa hạ được thì đại thần của Hữu Cừ là Thành Tỵ (成巳) lại làm phản, tấn công quan lại. Tả tướng quân sai con trai Hữu Cừ là Trường Hàng (長降) cùng con trai Lộ Nhân là Tối (最) cáo dụ người dân, giết Thành Tỵ. Vì thế định được Triều Tiên, đặt bốn quận. Phong Tham làm Họa Thanh hầu, Âm làm Địch Thư hầu, Giáp làm Bình Châu hầu, Trường Hàng làm Cơ hầu. Tối vì cha chết, lại có công, được làm Ôn Dương hầu.
 |
| Bản đồ các quận do nhà Hán đặt trên đất Triều Tiên: Huyền Thố (Xuantu). Lạc Lãng (Lelang), Lâm Đồn (Lintun) và Chân Phiên (Zhenfan). Các địa danh khác bao gồm Ốc Dư (Okjeo) và Thìn (Jin). |
Tả tướng quân được gọi về, vì có tội tranh
công mà đố kỵ nhau nên bị xử tử ở chợ. Lâu Thuyền tướng quân cũng có tội khi
binh đến Liệt Khẩu (洌口)
thì chống đối Tả tướng quân, tự ý xông lên trước,
mất mát nhiều, đáng trị tội, được chuộc làm thứ dân.
(Dịch:
Quốc Bảo)
Comments
Post a Comment